Seminaria i konferencje - Seminarium ESPON w Krakowie
SEMINARIUM PROGRAMU ESPON W KRAKOWIE
W dniach 29-30 listopada w Krakowie odbyło się międzynarodowe wewnętrzne seminarium Programu ESPON 2013 “Evidence-based Cohesion Policy: Territorial Dimensions” organizowane w ramach Polskiej Prezydencji w Radzie UE.
Seminarium ESPON 2013 – Spójność terytorialna w praktyce jest jednym z kluczowych wydarzeń polskiej prezydencji w zakresie wspierania dialogu pomiędzy naukowcami, badaczami i ekspertami a praktykami reprezentującymi miasta, regiony, ministerstwa i Komisję Europejską. Spotkaniu przewodniczy dr Thiemo W. Eser, przedstawiciel Ministerstwa Zrównoważonego Rozwoju i Infrastruktury Księstwa Luksemburg.
Podczas seminarium Magdalena Zagrzejwska-Fiedorowicz reprezentująca Ministerstwo Rozwoju Regionalnego omówiła najważniejsze osiągnięcia polskiej prezydencji w zakresie promocji zintegrowanego i terytorialnie ukierunkowanego podejścia do rozwoju oraz opierania polityki spójności na wynikach badań. Istotą tego podejścia jest wzmacnianie i integracja celów polityk sektorowych, dialog i współpraca pomiędzy przedstawicielami różnych resortów oraz uwzględnienie specyfik terytorialnych w planowaniu działań rozwojowych. Magdalena Zagrzejwska-Fiedorowicz podkreśliła konieczność mądrego realizowania działań postulowanych przez Agendę Terytorialną 2020 poprzez włączanie wymiaru terytorialnego i miejskiego do polityki spójności i innych polityk europejskich. Na przykładzie polskich prac nad Krajową Koncepcją Zagospodarowania Przestrzennego Kraju oraz procesu konsolidacji polityk rozwojowych w dziewięć spójnych i zintegrowanych strategii krajowych przedstawicielka ministerstwa stwierdziła, że skuteczne i efektywne uwzględnianie wymiaru terytorialnego na poziomie regionalnym czy lokalnym powinno opierać się na szerszym kontekście strategicznym.
„Zintegrowane podeście w planowaniu jest kluczowe dla lepszej koordynacji działań podmiotów na różnych poziomach administracyjnych i sektorowych. Dzięki temu lepiej wykorzystujemy własne uwarunkowania, wiedzę, potencjał lokalny, kapitał ludzki i zasoby. Wiedza o terytoriach, relacjach, ich silnych i słabych stronach jest kluczowa w konstruowaniu projektów rozwojowych” – powiedziała Magdalena Zagrzejewska-Fiedorowicz
Omawiając prace nad krajowymi dokumentami strategicznymi podkreśliła ona rolę koncepcji, danych, badań, metodologii i perspektywy terytorialnej, jaką zapewniają wyniki badań ESPON. Były one bowiem podstawą wielu rozwiązań oraz wprowadziły nowy, sieciowy i funkcjonalny sposób postrzegania przestrzeni Polski w planowaniu działań rozwojowych. Przedstawicielka ministerstwa wyraziła nadzieję, że rola Programu ESPON zostanie wzmocniona w dostarczaniu wiedzy, najlepszych i najnowszych danych dla Komisji Europejskiej i krajów członkowskich. Postulowała jak najszybsze wypracowanie ram instytucjonalnych programu w przyszłym okresie programowania, tak aby jego funkcjonowanie było lepiej dostosowane do potrzeb jego odbiorców. Na końcu Magdalena Zagrzejewska-Fiedorowicz wyraziła nadzieję, że wydarzenia związane z tygodniem ESPON w Polsce przełożą się na większą aktywność polskich partnerów w programie, co zaowocuje jeszcze lepszym wspieraniem krajowych polityk w zakresie wiedzy, koncepcji i danych.
W spotkaniu uczestniczył również Philippe Monfort, przedstawiciel Dyrekcji Generalnej ds. Rozwoju Regionalnego, który omówił m.in.docelowe wartości wskaźników nowej strategii, na które składają się zobowiązania wszystkich krajów członkowskich, w .tym zobowiązania Polski :
• UE: wskaźnik zatrudnienia na poziomie 75% (Polska 71%);
• UE: poprawa warunków prowadzenia działalności badawczo–rozwojowej, w tym przeznaczanie 3% PKB UE na inwestycje w badania i rozwój (Polska 1,7%);
• UE: zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych o 20% w porównaniu z poziomami z 1990 r.; zwiększenie do 20% udziału energii odnawialnej w ogólnym zużyciu energii; dążenie do zwiększenia efektywności energetycznej o 20% (Polska odpowiednio 14%, 15,45%, 14%);
• UE: podniesienie poziomu wykształcenia, zwłaszcza poprzez zmniejszenie odsetka osób przedwcześnie kończących naukę do poniżej 10% oraz zwiększenie do co najmniej 40% odsetka osób w wieku 30−34 lat mających wykształcenie wyższe (Polska odpowiednio 4,5%, 49%);
• UE: wspieranie włączenia społecznego, zwłaszcza poprzez ograniczanie ubóstwa, mając na celu wydźwignięcie z ubóstwa lub wykluczenia społecznego 20 milionów obywateli (Polska 1,5 mln).
Punktem wyjścia dyskusji podczas seminarium był opracowany przez polską prezydencję raport „Jak wzmacniać wymiar terytorialny strategii Europa 2020 i polityki spójności UE”. Najważniejsze czynniki warunkujące uwzględnianie wymiaru terytorialnego w procesach decyzyjnych omówili współautorzy raportu Philippe Doucet z Gephyres oraz Kai Böhme reprezentujący Spatial Foresight. Podkreślili przełomowe znaczenie raportu Fabrizio Barki w zmianie sposobu patrzenia na rozwój oraz konieczności dostosowania rozwiązań do specyficznych uwarunkowań geograficznych, ekonomicznych, społecznych i kulturowych danego terytorium.
Z kolei polscy współautorzy raportu prof. Tomasz Komornicki oraz dr Dariusz Świątek z. Instytutu Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania Polskiej Akademii Nauk skoncentrowali się na omówieniu metodologii systemowego włączania perspektywy terytorialnej w działania strategiczne. Zaproponowani oni czteroetapową procedurę: identyfikację obszarów węzłowych, obejmujących różne sektory rozwoju, istotnych dla danego terytorium; przeprowadzenie analizy SWOT; stworzenie typologii przestrzennej; zdefiniowanie konkretnych priorytetów na poziomie programów operacyjnych. W celu zilustrowania zaproponowanej metodologii posłużyli się oni przykładami z Polski w obszarze dostępności transportowej oraz usieciowienia i współpracy miast.
Profesor Jacek Szlachta ze Szkoły Głównej Handlowej zaprezentował uczestnikom główne założenia i proces powstawania oraz konsultacji społecznych Krajowej Koncepcji Zagospodarowania Przestrzennego Kraju, natomiast Bernd Schuh z Austriackiego Instytutu Planowania Przestrzennego zaprezentował metody przeprowadzania oceny oddziaływania terytorialnego polityk.
Podczas drugiego dnia seminarium uczestnicy wzięli udział w trzech sesjach jedenastu równoległych warsztatów tematycznych podczas których badacze prezentowali wyniki swoich projektów badawczych. Warsztaty obejmowały tematykę wizji i scenariuszy terytorialnych, zarządzania rozwojem terytorialnym, obszarów specyficznych, współpracy transnarodowej i transgranicznej, upowszechniania wyników ESPON, bazy danych, terytoriów zrównoważonych, kwestii miejskich i metropolitalnych, potencjałów i wyzwań terytorialnych oraz monitoringu terytorialnego.
Motywem przewodnim dwudniowego seminarium będzie dyskusja na temat tworzenia polityk rozwojowych opartych na wiedzy i zorientowanych na wyniki. Istnieje również potrzeba podkreślenia zintegrowanego, terytorialnego podejścia do rozwoju i wprowadzenia wymiaru terytorialnego w proces tworzenia polityk i strategii rozwojowych.
Rozmowa pierwszego dnia będzie dotyczyła przyszłości polityki spójności i Agendy Terytorialnej 2020. W debacie wezmą udział prelegenci z Komisji Europejskiej oraz przedstawiciele polskiej Prezydencji w UE. Drugiego dnia uczestnicy podczas równoległych warsztatów zastanowią się nad tym jak wyniki ESPON mogą wspierać ten proces. Seminarium zakończy plenarna dyskusja panelowa.